Academie voor Geschiedkundig Onderwijs

Een nieuwe Koude Oorlog?

Overzichtscollege Geschiedenis van de Koude Oorlog

Soviet Leader Mikhail Gorbachev, second from right, and U.S. Pres. Ronald Reagan, second from left, shake hands outside the Hofdi at the start of a series of talks, Saturday, Oct. 11, 1986, Reykjavik, Iceland. The other men are unidentified. (AP Photo/Ron Edmonds)

De Amerikaanse president Reagan en Sovjetleider Gorbatsjov schudden mekaar de hand op zaterdag 11 oktober 1986

Wat was het een gelukzalig moment, toen de leiders van de kapitalistische en de communistische wereldmachten mekaar eindelijk de hand schudden. Een wel heel spannende periode in de wereldgeschiedenis was tot een positief einde gekomen. De val van de muur in 1989 en het wegvallen van de communistische ‘dreiging’ uit het oosten zijn in onze herinnering zo prettig, dat het hele concept ‘Koude Oorlog’ eigenlijk alleen nog maar positief lijkt.

Nu de ene na de andere krant vandaag de dag meldt dat er sprake is van een herleving van de Koude Oorlog, is er juist nu behoefte aan een realistische duiding van de betekenis van die Koude Oorlog voor de internationale betrekkingen anno 2017. In het tweede decennium van de 21e eeuw zijn we ook echt – niet in de laatste plaats met de verkiezing van de huidige Amerikaanse president – aangekomen aan het einde van de overgangsperiode van de ‘echte’ Koude Oorlog naar de nieuwe internationale situatie van de 21e eeuw. Nu wordt ook duidelijk in hoeverre er een duidelijke breuk is aan het einde van de Koude Oorlog in 1991 en wat de historische continuïteiten zijn.

 laan-van-reagan-en-gorby-small

Deze reeks start aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en loopt via ‘1991’ – het jaar waarin de Sovjet Unie uit elkaar valt, tot aan het heden. Per periode komen er steeds drie thema’s aan bod:

  1. De traditionalistische visie – die wil dat de Koude Oorlog zou zijn ontstaan omdat de Sovjet Unie naar expansie zocht.

  2. De revisionistische visie – die wil dat de Koude Oorlog zou zijn ontstaan omdat de Verenigde Staten naar expansie zochten.

  3. De post-revisionistische visie (uit de zeventiger en tachtiger jaren en later) – de Koude Oorlog zou zijn ontstaan omdat de Verenigde Staten en de Sovjet Unie wel moesten botsen.

Tijdens de colleges wordt er waar mogelijk een literaire en een cinematografische component behandeld. In de periode 1945 – 1991 zijn veel boeken en films geproduceerd die direct of indirect met de Koude Oorlog te maken hadden. We bespreken er een aantal van en kijken in hoeverre er een realistisch beeld van de ontwikkelingen van de Koude Oorlog is geschetst.

Voorproefje: kijk hier naar een uitleg van docent Dionijs de Hoog over atoombunkers in Amsterdam tijdens de Koude Oorlog.

 

 

Koude Oorlog Collegereeks:

 

College 1: 1917-1945 – In dit introductiecollege kijken we naar de opkomst van de natiestaten en de internationale betrekkingen zoals die bestaan aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw. Daarna komt de oorzaak van Koude Oorlog aan bod.

College 2: 1945-1953 – Tijdens dit college behandelen we het einde van de Tweede Wereldoorlog, de invloed van Jozef Stalin op de Koude Oorlog en het belang van de breuk tussen de Russische leider Stalin en de Joegoslavische leider Tito.

College 3: 1953  – 1962 I – Tijdens dit college gaan we in op het belang van het overlijden van Stalin, de opkomst van Chroetsjov en de breuk tussen de Chinezen en de Russen. Het Varkensbaai-incident komt aan bod en we behandelen het bloedstollende moment waarop op een haar na de Derde Wereldoorlog is voorkomen.

College 4: 1953  – 1962 II – Tijdens dit college behandelen we de ruimte-race tussen de Russen en de Amerikanen, de Berlijnse crisis van 1961 en de Cubaanse rakettencrisis. De rol van Fidel Castro komt aan bod en we bespreken waarom Sovjet-partijleider Nikita Chroetsjov het veld moet ruimen in Rusland.

College 5: 1962 – 1979 I – Tijdens dit college bekijken we waarom Frankrijk zich terugtrekt uit de NAVO, bespreken we de inval in Tsjechoslowakije en komt de ‘Breznjev-doctrine’ aan bod.

College 6: 1962 – 1979 II – Tijdens dit college behandelen we de opvallende ontwikkelingen in de Derde Wereld, de manier waarop China en de Verenigde Staten tot elkaar komen en de oost-west détente die veel te maken heeft met de verhouding tussen Nixon en Brezjnev.

College 7: 1979 –1985 – Tijdens dit college gaan we in op de oorlog van de Sovjet Unie in Afghanistan, de verhouding tussen Ronald Reagan en Margareth Thatcher, de Poolse Solidarinosc-beweging en de ontwikkelingen in de VS en de Sovjet Unie als gevolg van de Koude Oorlog.

College 8: 1985 – 1991 – Tijdens dit college behandelen we de ‘Perestrojka’ van Mikhail Gorbatsjov en het ontdooien van de relatie tussen de Verenigde Staten en de Sovjet Unie. De muur valt, de Sovjet Unie houdt op te bestaan en Oost-Europa en de Sovjet-republieken vallen weg.

College 9: 1991 – 2017 – Tijdens dit college kijken we naar de overgangsperiode na de Koude Oorlog. Wat voor directe gevolgen had het einde van de Koude Oorlog? Hebben we allemaal genoten van het ‘peace dividend’ dat president Bill Clinton ons heeft beloofd?

College 10: Het nu en de toekomst – Dit laatste college gaat over de verschillen en overeenkomsten met de Koude Oorlog in de huidige tijd en de vraag of er echt een tweede Koude Oorlog is aangebroken.

Prijs: € 243,00

Bij deze collegereeks ontvangt u enkele dagen voor aanvang een gratis digitale syllabus. Bij uw inschrijving kunt u tevens een  geprint exemplaar bestellen  à  € 10,95 (incl. verzendkosten). Deze ontvangt u enkele dagen voor aanvang van de collegereeks per post thuis.

 

De collegereeks wordt zowel in Amsterdam als in Zwolle gegeven.

Deze collegereeks bestaat uit tien bijeenkomsten die in Zwolle steeds op donderdagmiddag van 14:00 tot 16:45 worden gegeven in de Jeruzalemkerk aan de Windesheimstraat 1. De reeks begint op donderdag 5 oktober 2017 en eindigt op donderdag 14 december 2017. Op donderdag 26 oktober is er geen college.

U kunt het college in Zwolle hier boeken.

Deze collegereeks bestaat uit tien bijeenkomsten die in Amsterdam steeds op zaterdagmiddag van 14:00 tot 16:45 worden gegeven in Restaurant-Café ‘In de Waag’ op de Nieuwmarkt. In verband met beperkte beschikbaarheid van de ruimtes in de Waag, begint de reeks echter éénmalig op een zondag en wel op zondag 8 oktober 2017 om 14:00 ’s middags. Daarna is er steeds op een zaterdag college en eindigt de cursus op zaterdag 16 december 2017. Op zaterdag 28 oktober is er geen college.

U kunt het college in Amsterdam hier boeken.